{"id":4626,"date":"2025-04-15T12:22:22","date_gmt":"2025-04-15T12:22:22","guid":{"rendered":"https:\/\/getleveraged.com\/traders-library\/forex-bu-nima-va-undan-qanday-pul-ishlash-mumkin\/"},"modified":"2026-03-20T21:19:05","modified_gmt":"2026-03-20T21:19:05","slug":"forex-bu-nima-va-undan-qanday-pul-ishlash-mumkin","status":"publish","type":"traders_library","link":"https:\/\/getleveraged.com\/uz\/traders-library\/forex-bu-nima-va-undan-qanday-pul-ishlash-mumkin\/","title":{"rendered":"Forex Bu nima va undan qanday pul ishlash mumkin"},"content":{"rendered":"\n

2025 yil 14 aprel \/Daraja: Yangi boshlanuvchilar \/O\u02bbrtacha o\u02bbqish vaqti: 14 daqiqa<\/p>\n\n\n\n

Kuniga 24 soat, haftada besh kun ishlaydigan global bozorni tasavvur qiling, u yerda har kuni trillionlab dollarlar qo’l almashadi. Bu fond bozori emas, jismoniy birja binosi ham emas. Bu Forex bozori yoki valyuta bozori, dunyodagi eng yirik va eng likvidli moliya bozori. Agar siz hech qachon \u201cForex bu nima?\u201d deb o\u2018ylagan bo\u2018lsangiz, to\u2018g\u2018ri joyga keldingiz. Ushbu keng qamrovli qo’llanma Forex ma’nosini yoritib beradi, Forex savdosi nima ekanligini tushuntiradi va to’liq yangi boshlanuvchilar uchun Forex bozorining aniq ta’rifini beradi. <\/p>\n\n\n\n

Forexni tushunish va Forex qanday ishlaydi? birinchi qarashda qo’rqinchli tuyulishi mumkin, ammo asosiy tushuncha hayratlanarli darajada sodda. Bu asosan valyutalarni sotib olish va sotishdir. Jismoniy shaxslar va korxonalar sayohat qilish yoki xalqaro savdoni amalga oshirishda valyuta ayirboshlashlari kerak bo’lganidek, Forex bozori bu operatsiyalarni keng miqyosda osonlashtiradi. Forex haqida o’rganish global iqtisodiyot va potentsial investitsiyalar haqida yangi tushunchalarni taklif qilishi mumkin. Biroq, boshlashdan oldin asoslarni va o’ziga xos xavflarni tushunish juda muhimdir. <\/p>\n\n\n\n

Shunday qilib, keling, Forex asoslari bilan tanishamiz. Biz buni hamma tushunadigan tarzda tushuntiramiz. <\/p>\n\n\n\n

Forex bu nima? (Yangi boshlanuvchilar uchun tushuntirilgan) <\/h2>\n\n\n\n

Yuqorida aytib o’tilganidek, Forex – bu Foreign Exchange so’zining qisqartmasi. Keling, aniqroq tushunish uchun har bir so’zni ajratamiz. «Chet ellik» shunchaki o’z mamlakatidan boshqa mamlakatda paydo bo’lgan yoki unga tegishli bo’lgan narsani anglatadi. Bu kontekstda «almashtirish» bir narsani boshqasiga almashtirish yoki savdo qilish harakatini anglatadi. Demak, valyuta so\u2018zma-so\u2018z ma\u2019noda bir mamlakat valyutasini boshqasiga almashtirishni bildiradi. <\/p>\n\n\n\n

Asosiysi, Forex bozori jismoniy shaxslarga, korxonalarga va moliya institutlariga bir valyutani boshqa valyutaga aylantirish imkonini beruvchi mexanizmdir. Transmilliy korporatsiya o’z xodimlariga boshqa mamlakatda ish haqi to’lashi kerakmi, sayyoh o’z milliy valyutasini o’z mamlakatining milliy valyutasiga almashtirmoqchimi yoki spekulyator valyuta kurslarining o’zgarishidan foyda olishni maqsad qilganmi, Forex bozori ushbu operatsiyalar uchun platformani taqdim etadi. Ushbu asosiy printsipni tushunish Forex nima ekanligini tushunish uchun birinchi qadamdir. <\/p>\n\n\n\n

Forex bozori qanday ishlaydi? <\/h2>\n\n\n\n

Valyuta bozorining yadrosi valyuta juftlari tushunchasi atrofida aylanadi. Bitta aktsiyani sotib olishdan farqli o’laroq, Forexda siz doimo bir valyutani boshqasiga qarshi savdo qilasiz. Buning sababi shundaki, valyutaning qiymati har doim boshqa valyutaga nisbatan bo’ladi. Taqqoslash sifatida o’ylab ko’ring – Evroning narxi mutlaq emas; bir yevroni sotib olish uchun qancha AQSh dollari (yoki boshqa valyutalar) kerakligi bilan ifodalanadi. <\/p>\n\n\n\n

Valyuta juftliklari tushunchasi:<\/h3>\n\n\n\n

Ushbu munosabatlarning ifodalanishi valyuta juftlari orqali amalga oshiriladi. Juftlikda sanab o’tilgan birinchi valyuta asosiy valyuta deb ataladi va ikkinchi valyuta kotirovka valyutasi (shuningdek, qarshi valyuta sifatida ham tanilgan). Masalan, EUR\/USD (Evro\/AQSh dollari) asosiy valyuta juftligida evro (EUR) asosiy valyuta, AQSh dollari (USD) esa kotirovka valyutasi hisoblanadi. Bu juftlik kursi bir yevro sotib olish uchun qancha AQSh dollari kerakligini ko\u2018rsatadi. <\/p>\n\n\n

\n
\"Forex<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko’rsatilgan narx (masalan, 1,1000) asosiy valyutaning (EUR) bir birligini sotib olish uchun qancha kotirovka valyutasi (USD) kerakligini ko’rsatadi. Shunday qilib, 1.1000 da EUR\/USD 1 evro 1.1000 AQSh dollarini tashkil etadi. Muhimi, siz doimo bir vaqtning o’zida valyutalarni sotib olasiz va sotasiz. <\/p>\n\n\n\n

Valyuta juftligi bilan savdo qilganingizda, siz bir vaqtning o’zida bir valyutani sotib olasiz va boshqasini sotasiz. Misol uchun, agar siz asosiy valyuta kotirovka valyutasiga nisbatan mustahkamlanishiga ishonsangiz, siz juftlikni «sotib olasiz» (uzoq davom eting). Aksincha, agar siz asosiy valyutaning kotirovka valyutasiga nisbatan zaiflashishini kutsangiz, siz juftlikni «sotadi» (qisqa bo’ladi). <\/p>\n\n\n\n

Valyuta juftlarining turlari<\/h3>\n\n\n\n

Valyuta juftliklari quyidagilarga bo’linadi:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Asosiy valyuta juftliklari: Bular boshqa asosiy valyutalar (masalan, EUR, GBP, JPY, CHF, CAD, AUD, NZD) bilan bog’langan AQSh dollarini (USD) o’z ichiga oladi. Misollar: EUR\/USD, GBP\/USD, USD\/JPY. Ular eng ko’p sotiladigan va odatda eng yuqori likvidlikka (sotib olish\/sotish qulayligi) va eng qattiq spredga (past tranzaksiya xarajatlariga) ega. Shu sababli, ko’plab yangi boshlanuvchilar bunga e’tibor berishadi. Yangi boshlanuvchilar uchun savdo qilish uchun eng yaxshi valyuta juftliklari qanday? Ko’pincha, likvidlik va mavjud ma’lumotlar tufayli EUR \/ USD kabi mutaxassisliklar tavsiya etiladi. <\/li>\n\n\n\n
  • Kichik valyuta juftliklari (xochlar): Bu juftliklarda AQSh dollaridan tashqari asosiy valyutalar mavjud. Misollar: EUR\/GBP, EUR\/JPY, GBP\/AUD. <\/li>\n\n\n\n
  • Ekzotik valyuta juftlari: Bu asosiy valyutani rivojlanayotgan yoki kichikroq iqtisoddagi valyuta bilan birlashtiradi. Misollar: USD\/TRY (Turk Lirasi), EUR\/PLN (Polsha Zlotisi). Salbiy tomondan, ular kamroq suyuqlik, ko’proq uchuvchan va odatda kengroq tarqalishga ega. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n
    \n
    \"Yangi<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

    Valyuta kurslarini tushunish:<\/h3>\n\n\n\n

    Valyuta juftligi kursi doimo o’zgarib turadi. Ushbu tebranishlar ko’plab omillarga bog’liq, biz ularni keyinroq ko’rib chiqamiz. Valyuta kursi ma’lum bir vaqtda bir valyutani boshqasiga almashtirish mumkin bo’lgan narxni ifodalaydi. Bu narx dinamik bo’lib, talab va taklif kuchlari asosida o’zgaradi. Agar ma’lum bir valyutaga talab yuqori bo’lsa va taklif cheklangan bo’lsa, uning qiymati oshib, valyuta kurslarining o’zgarishiga olib keladi. Aksincha, agar valyuta taklifi talabdan yuqori bo’lsa, uning qiymati pasayib ketishi mumkin. <\/p>\n\n\n\n

    Forex kotirovkalari har doim ikkita narxni ko’rsatadi:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Taklif narxi: Broker sizdan asosiy valyutani sotib olishga tayyor bo’lgan narx (ya’ni, siz sotishingiz mumkin bo’lgan narx).<\/li>\n\n\n\n
    • Narxni so’rang: broker sizga asosiy valyutani sotishga tayyor bo’lgan narx (ya’ni, siz sotib olishingiz mumkin bo’lgan narx). So’rov narxi har doim taklif narxidan bir oz yuqori bo’ladi. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n
      \n
      \"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

      Forex bozorida kim ishtirok etadi?<\/h3>\n\n\n\n

      Jahon valyuta bozori turli xil ishtirokchilarga ega bo’lgan turli ekotizim bo’lib, ularning har biri hal qiluvchi rol o’ynaydi:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • Markaziy banklar: AQShdagi Federal zaxira tizimi yoki Yevropa Markaziy banki kabi ushbu muassasalar asosiy o’yinchilardir. Ular o’z davlatlarining valyuta zaxiralarini boshqaradilar, pul-kredit siyosatini amalga oshiradilar (foiz stavkalarini sozlash kabi). Bundan tashqari, ular o’z valyutalarini barqarorlashtirish yoki muayyan iqtisodiy maqsadlarga erishish uchun bozorga aralashishlari mumkin. <\/li>\n\n\n\n
      • Tijorat banklari: Yirik banklar o’z mijozlari uchun valyuta ayirboshlashni osonlashtiradi, shuningdek, o’z hisobvaraqlarida savdo qiladi. Ular valyuta bozorida asosiy vositachilardir. <\/li>\n\n\n\n
      • Investitsiya fondlari: Xedj fondlari, investitsion fondlar va boshqa institutsional investorlar daromad olish uchun valyutalar bilan faol savdo qiladilar.<\/li>\n\n\n\n
      • Korporatsiyalar ham ishtirok etadi. Transmilliy kompaniyalar turli sabablarga ko’ra valyutalarni sotib oladi va sotadi. Bularga xalqaro tovarlar\/xizmatlar uchun to\u2018lovlar, daromadlarni repatriatsiya qilish va valyuta riskini boshqarish kiradi. <\/li>\n\n\n\n
      • Chakana savdogarlar: Nihoyat, chakana savdogarlar – bu onlayn brokerlar yoki prop firmalari orqali valyuta juftlari bilan savdo qiluvchi jismoniy shaxslar. Ularning maqsadi valyuta kurslarining o’zgarishidan foyda olishdir. Bu boshlang’ich treyderlar odatda tushadigan segmentdir. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n
        \n
        \"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

        Markazlashtirilmagan tabiat:<\/h3>\n\n\n\n

        Odatda markaziy jismoniy joylashuvga ega bo’lgan fond bozorlaridan farqli o’laroq (masalan, Nyu-York fond birjasi), Forex bozori markazlashtirilmagan. Bu elektron tarzda ulangan banklar, moliya institutlari va individual treyderlarning global tarmog’idir. Bu birjadan tashqari (OTC) tabiati uning 24\/5 ishlashiga hissa qo’shadi, chunki savdo turli vaqt zonalari bo’ylab bir moliyaviy markazdan boshqasiga o’tadi. <\/p>\n\n\n\n

        Yangi boshlanuvchilar uchun asosiy Forex terminologiyasi <\/h2>\n\n\n\n

        Forex tushuntirilganini chinakam tushunish uchun siz ba’zi muhim FX terminologiyasi bilan tanishishingiz kerak:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • Pips: Pip (Price Interest Point) ko’pgina valyuta juftliklarida narx harakatining eng kichik birligidir. Odatda, bu o’nlik kasrning to’rtinchi qismidir (masalan, EUR\/USDda 1,1000 dan 1,1001 gacha ko’tarilish bir pip o’sishidir). Pipslarni tushunish potentsial foyda yoki zararni hisoblash uchun juda muhimdir. <\/li>\n\n\n\n
        • Lotlar: Forexda savdo hajmi lotlarga standartlashtirilgan. Standart lot – asosiy valyutaning 100 000 birligi. Mini lot (10 000 birlik) va mikro lot (1 000 birlik) kabi kichik nominallar ham keng tarqalgan bo’lib, kichikroq hisoblari bo’lgan treyderlarga ishtirok etish imkonini beradi. <\/li>\n\n\n\n
        • Taklif va so’rash narxi: Valyuta juftligi kotirovkasini ko’rib chiqayotganda siz ikkita narxni ko’rasiz: taklif narxi va so’rov narxi. Taklif narxi – bu siz asosiy valyutani sotishingiz mumkin bo’lgan narx, so’rov narxi esa asosiy valyutani sotib olishingiz mumkin bo’lgan narxdir. <\/li>\n\n\n\n
        • Spread: taklif narxi va so’rov narxi o’rtasidagi farq spred deb ataladi. Brokerlar o’z pullarini shunday qilishadi (bilvosita tranzaksiya to’lovi sifatida ishlaydi). Qattiqroq tarqalish odatda savdo xarajatlarini kamaytiradi. <\/li>\n\n\n\n
        • Forexda leverage: Leveraj treyderlarga o’z kapitalining kichik miqdori bilan bozorda kattaroq pozitsiyani nazorat qilish imkonini beradi. U nisbat sifatida ifodalangan (masalan, 1:50, 1:100). Kald\u0131ra\u00e7 potentsial foydani oshirishi mumkin bo’lsa-da, u yo’qotishlarni sezilarli darajada oshirishi mumkin, bu esa xavflarni boshqarishni birinchi o’ringa qo’yadi. <\/li>\n\n\n\n
        • Forexda marja: Marja – bu levered pozitsiyasini ochish va ushlab turish uchun sizning hisobingizda talab qilinadigan kapital miqdori. Bu to’lov emas, balki garov sifatida «ajratilgan» hisobingiz balansining bir qismidir. <\/li>\n\n\n\n
        • Uzoq pozitsiya: Valyuta juftligini uning qiymati (kotirovka valyutasiga nisbatan asosiy valyuta) ko’tarilishini kutish bilan sotib olish.<\/li>\n\n\n\n
        • Qisqa pozitsiya: Valyuta juftligini uning qiymati tushib ketishini kutish bilan sotish.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n